Ο υπαρκτός σοσιαλισμός κατέρρευσε ή ανατράπηκε; Γράφει ο Βαγγέλης Παρμενόπουλος

Το 2017 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την  μεγάλη  Οκτωβριανή Επανάσταση   στη Ρωσία.

Μια επανάσταση που σφράγισε τον 20ό αιώνα δημιουργώντας τεράστιες προσδοκίες για μια δικαιότερη κοινωνία. Μια επανάσταση που άλλαξε τον καπιταλιστικό κόσμο μεταφέροντας τη λύση των αντιθέσεών του στο πεδίο της ταξικής πάλης για την αντικατάστασή του από  το  σοσιαλισμό

 Πολλά έχουν γραφτεί γι’ αυτή και την μετέπειτα πορεία της με την μορφή του υπαρκτού σοσιαλισμού και την κατάρρευσή της, λίγα όμως απ’ αυτά είναι απόλυτες αλήθειες.

«Η αλήθεια», όπως έλεγε και ο Ηράκλειτος, «ξέρει να κρύβεται» και τα λεγόμενα αστικά μέσα μαζικής πληροφόρησης ξέρουν να την συσκοτίζουν ακόμη περισσότερο.

Η εγκαθίδρυση λοιπόν του πρώτου σοσιαλιστικού κράτους εργατών-αγροτών σε μία πολύ μεγάλη χώρα, όπως η Ρωσία έγινε κάτω από τις καλύτερες προϋποθέσεις υπό την καθοδήγηση του κόμματος των μπολσεβίκων και του ΛΕΝΙΝ. Πράγματι τα πρώτα χρόνια η ουσιαστική εξουσία βρίσκονταν στο λαό μέσα από τα λαϊκά συμβούλια και τα σοβιέτ. Υπήρχε ακόμη και κομματικός πλουραλισμός και αντιπολίτευση. Τα μαύρα σύννεφα όμως εμφανίστηκαν σχεδόν από την αρχή με την επέμβαση των ξένων δυνάμεων και την δημιουργία του Λευκού στρατού ενάντια στην επανάσταση.

Ακολούθησε τριετής εμφύλιος πόλεμος, η βοήθεια από το εξωτερικό ήταν τεράστια και υλική και έμψυχη, τελικά ο κόκκινος στρατός νίκησε τους εισβολείς και την ντόπια αντίδραση. Οι πιέσεις όμως από το εξωτερικό όχι μόνο δεν σταμάτησαν, αλλά εντάθηκαν,  ιδιαίτερα στο οικονομικό πεδίο με την πλήρη απομόνωση της τότε Σοβιετικής Ένωσης, της μόνης σοσιαλιστικής χώρας στον πλανήτη. Ένα προηγούμενο σοσιαλιστικό πείραμα ήταν η Κομμούνα του Παρισιού που κράτησε μόνο δύο μήνες και μετά τους έπνιξαν στο αίμα με την εκτέλεση όλων των Κομμουνάρων.

Η συνεχής αυτή εξωτερική πίεση  ήταν σε όλα σχεδόν τα επίπεδα στρατιωτική και κυρίως οικονομική φθάνοντας μέχρι την πλήρη απομόνωση και ασφυξία. ΄Ετσι ανάγκασαν το σοσιαλιστικό καθεστώς να καταργήσει τον κομματικό πλουραλισμό και να δημιουργήσει κατασταλτικούς μηχανισμούς, ξένους βέβαια με την φύση του σοσιαλισμού που είναι η πλατύτερη δημοκρατία σε όλα τα επίπεδα. Ο εξ αναγκασμού μονοκομματισμός που ήταν απαραίτητος για την επιβίωση του καθεστώτος και οι λεγόμενοι κατασταλτικοί μηχανισμοί και οι κάθε είδους απαγορεύσεις συνεχώς απομάκρυναν το  σοσιαλιστικό κράτος των εργατών-αγροτών  από τις αρχικές ιδέες της επανάστασης. Οπότε οι παρενέργειες ενός τέτοιου καθεστώτος δεν άργησαν να φανούν, όπως μονοκομματική «δικτατορία του προλεταριάτου»,  προσωπολατρία, αδιαφάνεια στις αποφάσεις , περιφρόνηση στους θεσμούς της λαϊκής εξουσίας. Η αλήθεια βέβαια ήταν ότι αν το καθεστώς δεν έπαιρνε τα μέτρα αυτά, η εξωτερική πίεση ήταν τόσο μεγάλη και απόλυτη που η ανατροπή του ήταν θέμα χρόνου, όπως έγινε στην περίοδο της περεστρόικα ΄86-΄90 με τα γνωστά αποτελέσματα.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη νίκη των συμμάχων με την καθοριστική συμβολή της ΕΣΣΔ στο μεγάλο πατριωτικό πόλεμο ενάντια στις φασιστικές δυνάμεις του Αξονα, η σοσιαλιστική κοινότητα διευρύνθηκε με μία σειρά κρατών στην Ανατολική Ευρώπη οπότε δημιουργήθηκε το μπλοκ του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού.

Εδώ θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι μπορεί στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες ως προς τον πολιτικό τομέα η διακυβέρνηση να ασκούνταν με αυταρχικό και ανελεύθερο τρόπο, όμως τα μέσα παραγωγής και ο πλούτος ανήκαν στο Κράτος, δηλαδή υπήρχαν σοσιαλιστικοί οικονομικοί θεσμοί. Εάν τους ρωτούσες τότε ποιό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχετε, θα σας απαντούσαν ότι βιώνουμε συνθήκες απόλυτης καπιταλιστικής περικύκλωσης και πλήρους απομόνωσης. Είχαμε μπει για τα καλά στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Η κούρσα των εξοπλισμών είχε φθάσει σε ακραία όρια, με αποτέλεσμα να αφαιρούνται  σημαντικά κεφάλαια και πόροι από την κοινωνία ώστε ήταν  αδύνατον να καλυτερέψουν το βιοτικό τους επίπεδο. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε την διάταξη των οικονομικών δυνάμεων μεταξύ της καπιταλιστικής Δύσης με ηγετικό ρόλο τις ΗΠΑ και των χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού και της Λαϊκής Κίνας, που ήταν αντίστοιχα 80% έναντι 20%. Τα δε αντίστοιχα ποσοστά σε στρατιωτικό τομέα ήταν 60% έναντι 40%.

 Αναφορικά τώρα με την «κούρσα των εξοπλισμών» το χορό έσερναν οι ΗΠΑ είτε αυτά ήταν πυρηνικά οπλικά συστήματα είτε συμβατικά όπλα και μετά από καθυστέρηση κάποιων ετών κατασκεύαζαν τα αντίστοιχα και οι σοβιετικοί.

Η Ρωσία τότε διέθετε  το εξωφρενικό ποσοστό 16-18% του ΑΕΠ της για στρατιωτικές δαπάνες, ενώ οι ΗΠΑ μόνο 6% του ΑΕΠ.

Αντιλαμβανόμαστε από τα  παραπάνω, ότι  την οικονομική αυτή αιμορραγία οι χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού δεν θα μπορούσαν να την αντέξουν για πολύ. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η Σοβιετική ΄Ενωση δεν είχε κανένα αεροπλανοφόρο, ενώ οι ΗΠΑ είχαν καμιά δεκαριά.

Το αποκορύφωμα των στρατιωτικών εξοπλισμών ήταν επί προεδρίας  Ρήγκαν για το πρόγραμμα του «πολέμου των άστρων». Τα κεφάλαια που χρειάζονταν για την υλοποίηση αυτού του προγράμματος ήταν τεράστια. Οι ΗΠΑ για να εξασφαλίσουν αυτά τα κεφάλαια αύξησαν τα επιτόκια και άρχισαν να συσσωρεύονται τεράστια κεφάλαια στις ΗΠΑ από όλο τον κόσμο. Η Σοβιετική Ενωση, όπως είναι φυσικό δεν ήταν δυνατόν να υλοποιήσει ένα τέτοιο πρόγραμμα, αλλά δεν χρειάστηκε να το πραγματοποιήσουν ούτε οι ΗΠΑ για τους γνωστούς λόγους.

Δεν ήταν μόνο οι ξέφρενοι εξοπλισμοί που εξουθένωσαν οικονομικά τις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά και ο άμεσος οικονομικός αποκλεισμός είτε τεχνολογικός, είτε σε διάφορα προϊόντα που απαγορεύονταν να πωληθούν στις χώρες αυτές. Αμέσως με την έναρξη του ψυχρού πολέμου αναπτύχθηκαν οι κατάλογοι των απαγορευμένων προϊόντων. Είναι ονομαστή η cocom control list to Soviet blok k China.

Οι κατάλογοι αυτοί των απαγορευμένων προϊόντων και της τεχνολογίας κάθε χρόνο εμπλουτίζονταν συνεχώς φθάνοντας σε ακραία σημεία. Οι κατάλογοι αυτοί καταργήθηκαν τον Μάρτιο του 1994.

Άλλο πρόβλημα το οποίο ήταν καθοριστικό για τις χώρες αυτές ήταν ότι οι όποιες συναλλαγές επιτρέπονταν, έπρεπε να γίνουν υποχρεωτικά με δολάρια, χωρίς να αναγνωρίζονται τα δικά τους νομίσματα, όπως γίνονταν με τις υπόλοιπες  καπιταλιστικές χώρες της Δύση.  Γι’ αυτό στις χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού»  υπήρχε το «κυνήγι του δολαρίου».

Η Σοβιετική Ενωση ήταν  από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου κι όμως οι πωλήσεις που εξασφάλιζε ήταν πολύ μικρές λόγω της άρνησης των Δυτικών να αγοράσουν από αυτές λόγω στρατηγικής επιλογής.

Επίσης, μεγάλο πρόβλημα για τις χώρες αυτές ήταν ότι δεν συμμετείχαν στον διεθνή καταμερισμό της εργασίας και τεχνολογίας. Δηλαδή ότι κατασκεύαζαν, το κατασκεύαζαν ολόκληρο από μόνοι τους, γι αυτό στα πανεπιστήμια τους έδιναν  προτεραιότητα στη βασική έρευνα. Ενώ αν είχαν πρόσβαση  στη διεθνή αγορά π.χ. για ένα μηχάνημα θα μπορούσαν κάποια εξαρτήματα να τα παίρνουν έτοιμα από το εξωτερικό. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ότι έφτιαχναν  να στοιχίζει πολύ περισσότερο, συγκριτικά με το  αν κάποιος το κατασκεύαζε στη Δύση. Αυτό σε οικονομικούς όρους λέγεται σπατάλη κεφαλαίων και πόρων.

Η Δύση επιστράτευσε ακόμη και την Καθολική Εκκλησία με το να εκλεγεί Πάπας της Ρώμης ο Πολωνός επίσκοπος Ιωάννης Παύλος ο Β’, αποσκοπώντας να επεμβαίνει στα τεκταινόμενα της Πολωνίας. Όλα αυτά βέβαια είναι γνωστά αλλά θα πρέπει να τα ενθυμούμεθα.

Από όλα τα παραπάνω αντιλαμβανόμαστε ότι τα καθεστώτα αυτά δεν μπορούσαν να αντέξουν στο διηνεκές, επομένως θα έρχονταν η ώρα της κατάρρευσής τους.  Κι  αυτή η ώρα θα έρχονταν πολύ νωρίτερα αν οι χώρες αυτές δεν είχαν πάρει ανελεύθερα και περιοριστικά μέτρα  που οδήγησε  στο τέλος να εκφυλιστούν σε ανελεύθερα καθεστώτα. Εκεί αναδεικνύονται και οι ατομικές προσωπικές φιλοδοξίες, εκεί αναπτύσσονται και τα εγωιστικά ένστικτα περί εξουσίας και προσωπολατρίας και ότι αυτό συνεπάγεται,  παίρνοντας στο τέλος άλλο δρόμο από αυτόν που είχε αρχικά χαραχθεί .Ο εκφυλισμός αυτός  ήταν  κατά τη γνώμη μου  σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της απομόνωσης και της ασφυκτικής πίεσης σε όλα τα επίπεδα, που προέρχονταν κύρια από το εξωτερικό.

Οι μόνοι οι οποίοι αντελήφθησαν που βάδιζε ο «υπαρκτός σοσιαλισμός», πράγμα που δεν αντελήφθησαν οι σοβιετικοί γραφειοκράτες οι οποίοι νόμιζαν ότι με την πολιτική της ειρηνικής συνύπαρξης μπορούσαν να εξασφαλίσουν την επιβίωση τους,  ήταν οι Κουβανοί επαναστάτες Φιντέλ Κάστρο και Τσε Γκεβάρα. Οι οποίοι οραματίστηκαν και σήκωσαν τη σημαία της παγκόσμιας επανάστασης δημιουργώντας πολεμικές εστίες σε Αφρική και Λατινική Αμερική πιστεύοντας ότι εάν δημιουργηθούν δύο η τρείς ακόμη συρράξεις τύπου Βιετνάμ θα αδυνάτιζαν το καπιταλιστικό στρατόπεδο με αποτέλεσμα ο συνεχιζόμενος οικονομικός πόλεμος και όχι μόνον, να γίνεται επί ίσοις όροις. Το τί έγινε μετά όλοι το γνωρίζουμε.

Το φιλοσοφικό αλλά και το επαναστατικό-κοινωνικό ερώτημα το οποίο τίθεται σήμερα είναι εάν ο καπιταλισμός νίκησε οριστικά τις σοσιαλιστικές Ιδέες και το όραμα  για μία κοινωνία, πραγματικά σοσιαλιστική με δημοκρατία, ισότητα, πλουραλισμό και ολοκληρωμένη ευημερία.

Η απάντηση είναι ΟΧΙ ,όσο υπάρχει  κοινωνική αδικία ο Αγώνας και η ταξική πάλη συνεχίζονται….

Ένα άλλο ερώτημα το οποίο όμως πλανάται είναι πότε θα είναι ώριμες οι συνθήκες, δηλαδή οι αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες για κάποιο νέο εγχείρημα.

Ωριμες είναι πάντα οι συνθήκες, όταν είναι αδυνατισμένοι και ευάλωτοι οι μηχανισμοί του καπιταλισμού, οικονομικοί και κατασταλτικοί και αυτά συμβαίνουν σε περιόδους μεγάλης και γενικευμένης κρίσης του συστήματος, είτε αυτοί είναι μεγάλης κλίμακας πόλεμοι, είτε μεγάλες οικολογικές ή πυρηνικές καταστροφές με θεαματικά αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής.

 Ας μην ξεχνάμε ότι η πρώτη σοσιαλιστική Επανάσταση έγινε με το τέλος του Α΄ παγκοσμίου πολέμου με τη δημιουργία της Σοβιετικής Ενωσης του πρώτου κράτους εργατών-αγροτών και η διεύρυνση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου με μία σειρά σοσιαλιστικών κρατών αμέσως μετά τις στάχτες και τον όλεθρο του Β Παγκόσμιου Πολέμου.

Λαμία 21 Δεκεμβρίου 2018

Ευάγγελος Παρμενόπουλος

Written by

altpressfthiotida.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ- ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

1 comment

  1. ΔΙΚ

    ίδιο αποτέλεσμα, έτσι και αλλιώς

Leave a comment