Γερμανική επίθεση: Από τη Λάρισα στη Λαμία (φωτο). Από το Αρχείο του Παληοτάκη

Καμιά φορά σκέφτομαι πως οι αναμνήσεις της παιδικής μας ηλικίας είναι αυτές που χρωματίζουν περισσότερο την ύπαρξή μας. Τη βάφουν με χρώματα ανεξίτηλα έτσι, που να μην τα σβήνει η γομολάστιχα του χρόνου.

Θυμάμαι την τρύπια δεκάρα που μου ‘δινε κάθε πρωί ο πατέρας, για να αγοράσω το «πολυπόθητο» σάμαλι. Τη θυμάμαι με νοσταλγία και μέσα μου γλιστρά μια ζεστασιά. Αυτή, βέβαια, η ανάμνηση είναι από τις καλές. Γιατί, ασφαλώς, υπάρχουν κι άλλες, που όχι μόνο δεν είναι όμορφες, αλλά θυμίζουν εφιάλτη.

Ο βομβαρδισμός της Λάρισας από τα στούκας των Γερμανών είναι μια απ’ αυτές. Παιδάκι έξι χρονών τότε, κοίταζα με φόβο και φρίκη το σκηνικό του πολέμου που απλωνόταν σα σεντόνι μπροστά στα αθώα μου ματάκια.

Έκλαιγα, κατουριόμουν από τον τρόμο μου, και, είτε στο δρόμο βρισκόμουν είτε στο καταφύγιο, η μητέρα μου με χτυπούσε, για να με κάνει να ηρεμήσω και να σωπάσω. Όμως, ούτε το ξύλο, ούτε τα «σκάσε» της στέκονταν ικανά να με καλμάρουν. Αντίθετα, στη θέα των ανθρώπων που βρισκόντουσαν σωριασμένοι στους δρόμους, νεκροί, και, όταν, μάλιστα, κάποιοι απ’ αυτούς ήταν μικρά παιδιά, ξέροντας πως δεν είχαν καταφέρει να φτάσουν στο καταφύγιο, το κλάμα μου δυνάμωνε.

Επειδή η κατάσταση από τους βομβαρδισμούς έγινε ανεξέλεγκτη, ο πατέρας μάς έδιωξε από τη Λάρισα. Μας έστειλε πίσω στη Λαμία, στο πατρικό του σπίτι.

Στο ίδιο σπίτι έμεναν ο παππούς Δημήτρης και η αδερφή τού πατέρα, η θεία Γεωργία. Τα άλλα τρία αρσενικά αδέρφια του πατέρα βρίσκονταν στο μέτωπο: ο μεγάλος, ο Χρήστος, στο πεζικό, ο μεσαίος, ο Κώστας, στο ιππικό και ο μικρότερος, ο Λεωνίδας, στο πυροβολικό.

Σ’ αυτό το σημείο θα ‘θελα να σταθώ λιγάκι, για να διευκρινίσω πως ο Λεωνίδας δεν ήταν ένας απλός κομμουνιστής, μα ένα στέλεχος σημαντικό.

Ο πατέρας είχε απαλλαγεί των στρατιωτικών του καθηκόντων λόγω προβλημάτων υγείας (τον ταλαιπωρούσε ένα συρίγγιο που έτρεχε καθημερινά).

Όμως, και στη Λαμία, τους βομβαρδισμούς δεν τους αποφύγαμε. Κάθε φορά που έρχονταν τα αεροπλάνα να βομβαρδίσουν και σήμαινε συναγερμός, εμείς τρέχαμε να κρυφτούμε πίσω από τον Άγιο Λουκά. Το σπίτι μας βομβαρδίστηκε και έμεινε το μισό, δηλαδή έπεσε ένα υπνοδωμάτιο στον πρώτο όροφο και η κουζίνα, στο ισόγειο.

Χωνόμασταν σε κάτι ρεματιές, 500 με 800 μέτρα μακριά από το σπίτι μας. Ο φόβος και η αγωνία δε μας εγκατέλειψαν ούτε σε τούτη την πόλη. Έμοιαζε, έτσι, να συνεχίζεται το μαρτύριο της Λάρισας.

Το σπίτι μας βρισκόταν στη δεξιά πλευρά της Ροζάκη Αγγελή, του δρόμου που σήμερα τον ονομάζουν Αινιάνων. Ήταν το τρίτο από το τέλος. Η Ροζάκη Αγγελή άρχιζε από τις φυλακές της Λαμίας και κατέληγε στον Αγιο Λουκά.

Εκεί λοιπόν στις ρεματιές, που είχαν γίνει για μας ένας τόπος σωτηρίας, υπήρχαν γούρνες με νερό, που μέσα τους «χόρευαν και τραγουδούσαν» ένα πλήθος από μπακακάκια, δίνοντας μια κανονική «συναυλία».

Η θεία Γεωργία, που φοβόταν μήπως και τα στούκας ακούσουν τα μπακακάκια, έλεγε συνεχώς: «σκάστε πια καταραμένα… σκάστε»!

Περιττό, βέβαια, να πω ότι εγώ, κάθε φορά που έκλαιγα, εισέπραττα το ξύλο της χρονιάς μου.

Τον πανικό μου συνόδευε κι η αρρώστια μου. Έπασχα από τη μάστιγα της εποχής, την ελονοσία.

Σαν να μην έφταναν όλα τ άλλα, άρπαξα την ασθένεια από τις πρώτες, κιόλας, μέρες που αφίχθηκα στη Λαμία.

Λίγο πριν την πληροφορία για την «πτώση» του ελληνικού μετώπου και την εισβολή των Γερμανών στην πατρίδα μας, ακούσαμε στο οικόπεδό μας χλιμιντρίσματα αλόγου. Το οικόπεδο αυτό, στο οποίο ήταν χτισμένο και το σπίτι μας, ήταν περίπου δύο στρέμματα.

Πεταχτήκαμε έξω αλαφιασμένοι, να δούμε τι ακριβώς γινόταν. Μπροστά, φυσικά, ο παππούς, ακολουθούσε η μητέρα μου και ξοπίσω του τελευταίος εγώ. Οφείλω να ομολογήσω, κάνοντας μια «παρένθεση» στην αφήγησή μου, πως όλα τούτα τα δύσκολα χρόνια (1940-1950), χρόνια μαστιγωμένα από την πείνα και τον εμφύλιο, αλλά και ποτισμένα από τον αγώνα της αντίστασης, η μητέρα μου ήταν η ψυχή της οικογένειας και του αγώνα.

Ξαναγυρίζω, όμως, στον απροσδόκητο επισκέπτη εκείνης της νύχτας, που δεν ήταν άλλος από το θείο Κώστα, καβάλα στο άλογο, με πλήρη εξοπλισμό, ξίφος, όπλο κ.λ.π.

Ήταν από τους πρώτους που εγκατέλειψαν το μέτωπο.

Την ίδια, κιόλας, μέρα φόρεσε ρούχα πολιτικά και, φορτωμένος μ’ ό,τι είχε φέρει από το μέτωπο και παίρνοντας από το σπίτι ό,τι άλλο χρειαζόταν, έφυγε από το πατρικό του για το Λογγίτσι.

Το Λογγίτσι είναι ορεινό χωριό, στο βουνό Όθρυς, και οι κάτοικοί του ασχολούνταν κατεξοχήν με την κτηνοτροφία, ως επί το πλείστον με γίδια.

Μ’ αυτήν ασχολήθηκε κι ο θείος Κώστας, ωσότου ξανακατέβηκε στη Λαμία. Φυσικά, αυτό έγινε μετά την απελευθέρωση κι ο θείος υποστήριζε, φανατικά πια, τη δεξιά. Θα ‘θελα στις γραμμές της διηγήσεώς μου να προσθέσω μερικές ακόμα πληροφορίες για το Λογγίτσι, που νομίζω πως αξίζουν τον κόπο.

Το Λογγίτσι, λοιπόν, βρίσκεται 20 χιλιόμετρα από το επίνειο της Λαμίας, τη Στυλίδα, και είχε λιγοστά σπίτια. Είναι σιμά στη Χιλιαδού, κεφαλοχώρι, που σήμερα φέρει την ονομασία Φιλιαδών. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Αντιστασιακού αγώνα, τη Χιλιαδού την ονόμαζαν «Η Μικρή Μόσχα».

3003                  

                 Στο Λογγίτσι ποτέ δεν πάτησε η γερμανοϊταλική μπότα.

Ο ορεσίβιος παππούς Δημήτρης, στο σπίτι του οποίου καταφύγαμε και σωθήκαμε το δύσκολο καιρό της πείνας.

Το σκαμμένο πρόσωπό του μαρτυρεί ότι ήξερε να ζει στις δύσκολες συνθήκες του βουνού. Αξιοπρεπής και περήφανος, δυνατή και αντρίκεια μορφή.

3001

Κτηνοτροφικό χωριό το Λογγίτσι, που ποτέ δεν το πάτησαν οι Γερμανοί. Πλούσια η παραγωγή του σε προϊόντα που είχαν σχέση με τα γαλακτοκομικά, τα τυριά και το κρέας, αλλά και ό,τι άλλο θα μπορούσε να παραχθεί από τα πρόβατα.

Γι αυτό και μας πρόσφερε άφθονα τα προϊόντα του και μας έζησε,
τον ίδιο καιρό που στα αστικά κέντρα πέθαναν κατά χιλιάδες από την πείνα.
Μόνη παρουσία στο μικρό αυτό χωριουδάκι, η εμφάνιση των ανταρτών, κατά τακτά χρονικά διαστήματα, για να εξοικονομούν τις απαραίτητες, μα και άφθονες, προμήθειές τους.

Και στις νέες Θερμοπύλες δε λύγισε η γενιά του Σαράντα
Ο χιτλερικός στρατός, με την τεράστια υλική του υπεροχή, κυριεύει, μετά τη Θεσσαλονίκη, τη μια πόλη μετά την άλλη.

Στη σειρά αυτή των φωτογραφιών φαίνεται η καθόλου άνετη προέλαση του Χίτλερ προς το νότο. Αιτία της η επίμονη και σταθερή ελληνική αντίσταση. Οι φωτογραφίες αυτές καλύπτουν τη γερμανική προέλαση – από τον Αλιάκμονα ως τη Λαμία – που άρχισε στις 9 Απριλίου 1941, όταν οι Γερμανοί μπήκαν στη Θεσσαλονίκη και εδραίωσαν την κατοχή τους. Ο αθηναϊκός Τύπος και το ραδιόφωνο άρχισαν να προειδοποιούν την κοινή γνώμη πως ο ραδιοσταθμός της Θεσσαλονίκης δεν είναι πια ελληνικός, αλλά ελληνόφωνος, για να ξέρει πως μόνο προπαγάνδα μεταδίδει.

3004

Για ποιο κατόρθωμά του, άραγε, καμαρώνει;… Σίγουρα η καταστροφή είναι δικό του έργο!….

21 Απριλίου 1941. Περιοχή Αμάχων στη Λάρισα, που σφυροκοπήθηκε από βαριά γερμανικά βομβαρδιστικά. Η καταστροφική μανία του ναζισμού σ’ όλο της το μεγαλείο!

3005

Και πάλι η Λάρισα. Φωτογραφία από γερμανό φωτογράφο της Βέρμαχτ. Δηλώνει ότι είναι εικόνα της «τιμωρίας» της πόλης, γιατί αντιστάθηκε στη γερμανική προέλαση.

3007
Παραλείπει να σημειώσει πως βομβαρδίστηκαν και νοσοκομεία, που έφεραν τα χαρακτηριστικά διεθνή εμβλήματα και θα έπρεπε να εξαιρεθούν….

3008

 Ακόμη μια εικόνα της βομβαρδισμένης πόλης της Λάρισας, στις 21 Απριλίου 1941. Αμαχοι ήταν ο στόχος τους, ώστε οι πόλεις να λυγίσουν, οι άνθρωποι να
αποθαρρυνθούν και να τρομοκρατηθούν.
Γρήγορα θα γίνει, όμως, η ανασύνταξη των λαϊκών δυνάμεων.
Η αντίσταση θα τους κάνει να πληρώσουν γι’ αυτές τις άνανδρες θηριωδίες!….

23 Απριλίου 1941-Οι Γερμανοί μπαίνουν στη Λαμία

3009Μπροστά από το ξενοδοχείο «Αχίλλειο»,
23 Απριλίου 1941. Τα γερμανικά μηχανοκίνητα μπαίνουν στη Λαμία.

24 Απριλίου 1941. Η πόλη της Λαμίας έχει καταληφθεί.
Οι κάτοικοι είναι κλεισμένοι, με αξιοπρέπεια, στα σπίτια τους. Δεν τους ενδιαφέρει το θέαμα των μονάδων των κατακτητών
που μπαίνουν στην πόλη.

3010

Το Δικαστικό Μέγαρο της Λαμίας βομβαρδισμένο, ένα δημόσιο κτίριο κόσμημα, κατασκευασμένο με πολύ μόχθο στην καθυστερημένη οικονομικά προπολεμική Ελλάδα. Οι Γερμανοί δεν χρειάστηκαν πολλές ώρες για να το καταστρέφουν…

3011«Ημέρα ιστορική» για τη νεκρωμένη πόλη της Λαμίας. Το τανκ περιπολεί, αλλά ψυχή δεν το υποδέχεται, ούτε το παρακολουθεί από περιέργεια…

3012

Άποψη βομβαρδισμένου εμπορικού δρόμου της Λαμίας. Στόχος των χιτλερικών ήταν το ξερίζωμα κάθε αντίστασης των ελεύθερων ανθρώπων.
Γι’ αυτό και χτυπούσαν τα νοικοκυριά και τα μαγαζιά τους…

3015

Βομβαρδισμένος εμπορικός δρόμος της Λαμίας.
Στο βάθος διακρίνεται το κάστρο της Λαμίας, μουσείο σήμερα. Ένα από τα τελευταία σπίτια είναι αυτό που έμενα μέχρι και το τέλος του Γυμνασίου.

3014
Η δράση των γερμανικών αεροπλάνων της Λουφτβάφε και του πυροβολικού σε βάρος του άμαχου πληθυσμού, των σπιτιών και των καταστημάτων.

3013

Μια ακόμη φωτογραφία από το βομβαρδισμένο εμπορικό δρόμο της Λαμίας. Πρόκειται για φωτογραφίες που συνέλεξα με πολύ κόπο και μετά από επίπονη
αναζήτηση
.

Παληοτάκης
Για το blog των Λαμπράκηδων
www.lamprakides.gr/blog

Written by

altpressfthiotida.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ- ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

No Comments Yet.

Leave a comment