«Η ΧΗΡΑ, Ο ΣΕΞΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ…!». Γράφει ο Μπάμπης Κ. Μώκος

Πέρα από την  χρονογραφικότητα που σαν στοιχείο ολοφάνερα και πιστοποιημένα αναδεικνύεται στα ρεμπέτικα, αυτό που ιδιαίτερα και χαρακτηριστικά τα διαπερνά κατά το ύφος εκφοράς και στιχουργικά είναι η αναφορά τους στις διαπροσωπικές κατά καιρούς ανθρώπινες σχέσεις.

Η πολυποίκιλη θεματολογία της αστικής λαϊκής μουσικής παραδοσιακότητας σε ό,τι αφορά την κοινωνικότητα είναι απόλυτα ενδεικτική του πως το ρεμπέτικο από το 1987 μέχρι και το 1950 την σεβάστηκε , την αντιμετώπισε και την κατέγραψε.

    Ο ελληνισμός κατά τον εικοστό αιώνα,πέρασε από 40 κύματα. Βαλκανικοί πόλεμοι, Μικρασιατική καταστροφή, εμφύλιος, μετέβαλαν δημογραφικά τα στοιχεία στην Ελλάδα. Το κόστος σε ανδρικό πληθυσμό δυσθεώρητο. Στα αστικά κυρίως κέντρα η λειψανδρία ευδιάκριτη και οι κοινωνικές μεταβολές ανατρεπτικά πρωτόγνωρες. Οικογένειες έμειναν ακέφαλες και η στήριξή τους έμεινε στα χέρια γυναικών που έχασαν τους άνδρες τους, τις χήρες.

Γυναίκες 25άρες,30άρες ,40άρες ήταν υποχρεωμένες να σπρώξουν τη ζωή τη δική τους ,αλλά και των παιδιών τους παραπέρα.Ζωή και διαβίωση σκληρή.Με την καθημερινότητα και τις κοινωνικές προκλήσεις, η πάλη συνεχής και ανελέητη. Και όταν  κάθε φορά κατασίγαζε,καταλάγιαζε ο αχός και  ο πολεμικός κουρνιαχτός,ακριβώς τότε αναδύονταν σοβαρά τα ζητήματα γι’αυτές τις νέες γυναίκες.

Σκληρή και κυνική η κοινωνία έπεφτε απάνω τους σαν αρπαχτικό.Ο λόγος ευδικάκριτος και αυτονόητος:Μια νέα γυναίκα χήρα είναι δυό φορές απροστάτευτη,αδύναμη.Κυρίως στόχος ερωτικός.

   Βέβαια η πλειονότητα αυτών των γυναικών κάθε άλλο παρά εξώκειλε.Υπήρξαν όμως και κάποιες ανήσυχες και ζωηρές που με τα καμώματά τους τροφοδότησαν τη λαϊκή μούσα.Πρωταρχικά το δημοτικό και αργότερα το Αστικό Λαϊκό Τραγούδι  σαν καταγραφείς των κοινωνικά δρώμενων εμπνεύστηκαν και αποτύπωσαν πλειάδα τραγουδιών με θεματολογία την χήρα.

   Στα αστικά κέντρα ,σε φτωχογειτονιές κυρίως του Πειραιά ,το κουτσομπολιό γύρω από τερτίπια της χήρας έδιναν και έπαιρναν.Στα τζιλωμένα αυτιά και στα μάτια του ρεμπέτικου μουσικού συναφιού έφθαναν αλλεπάλληλα σχετικές ιστορίες.

   Κι’ αφού κατά παρασημαντότητα στο ρεμπέτικο ο άνδρας λογίζεται κυνηγός και το θηλυκό θήραμα,ήταν αναπότρεπτο να τις αγνοήσει.

Ετσι προέκυψαν σημαντικά ρεμπέτικα κομμάτια με θεματολογία την χήρα.Αλλα σκωπτικά,άλλα ερωτικά,αλλα καυστικά. Με μια διαφορά:

Σε κανένα σχετικό ρεμπέτικο και ποτέ οι ρεμπέτες δημιουργοί δεν εκφράστηκαν υποτιμητικά η προσβλητικά για την γυναίκα χήρα.Την ομορφιά,το καμάρι,τα τερτίπια,τα νάζια,τα …προσόντα της εκθείαζαν,καθώς και  την έλξη και την ανδρική  προσμονή να την κατακτήσουν, λογίζοντάς την σαν αντικείμενο πόθου και πάθους.

   Θα ήταν βέβαια ανέλπιστη πρωτοτυπία η παράλειψη να μην καταγραφούν και συμπεριφορές καταγγελτικές η προκλητικά δόλιες καθώς και εκμεταλλευτικές από άτομα ομάδων περιθωρίου του Πειραιά προς τις χήρες. Συγκεκριμένα, όπως πληθώρα ιστορικών καταγράφει,ιδιοκτήτες και νταβαντζήδες περίμεναν τα βαπόρια που όταν έρχονταν μετα το ’22 και ύστερα στο λιμάνι από την Σμύρνη ,με πολλές χήρες τις πλεύριζαν , ώστε να τις…ψήσουν , να τις παραπλανήσουν και να τις προωθήσουν στα μπορντέλα η στα καταγώγια.

   Η πολύπλευρη θεματολογική πρακτική του ρεμπέτικου ενσωματώνοντας στιχουργικά ό,τι βιωματικό έχει να μας παρουσιάσει η ιδιαίτερη κοινωνικότητα του λαικού κόσμου ,έχει και πάλι να περηφανεύεται για το πώς το Λαϊκό Αστικό Τραγούδι, χειρίστηκε θέματα λεπτά, ευαίσθητα,δράσεις ανθρώπινες και συμπεριφορές κατά καιρούς. Μιά ακόμη πιστοποίηση υγιών αντανακλαστικών από παιχνιδοπαίχτες και ασματόρους. Μιά ακόμη χρονογραφική και πολύτιμη μουσική αποτύπωση των δημιουργών.

 Ενδεικτικά αναφέρονται παρακάτω ορισμένα από τα ομορφότερα ρεμπέτικα που έχουν σαν θέμα τη χήρα:

«Η μοντέρνα χήρα».-Π.Τούντας-Ρόζα Εσκεναζυ.-

«Αντε βρε χήρα άπονη».-Δ.Αραπάκης-Π.Τούντας-Γ.Βιδάλης.-

«Της χήρας το καρπούζι».-Λάζαρος Ρόβας-Στελλάκης.-

«Οι δυό χήρες».-Κ.Μακρής-Κ.Καρίπης-Στελλάκης.-

«Χήρα και μάγκας».-Ιακ.Μοντανάρης-Ρίτα Αμπαντζή-Γρ.Κασιματης.-

«Βρε χήρα κάθησε καλά».-Κ.Σκαρβέλης-Αννα Πολίτισσα-Στελλάκης.-

«Η κόρη της χήρας».-Βαγγ.Παπάζογλου (ακυκλοφόρητο).-

«Μια χήρα μες’ την Κοκκινιά».-Κ.Τζόβενος-Μαρίκα Καναροπούλου.-

«Χήρα ν’ αλλάξεις τ ’όνομα».-Αλ. Παπαδιαμάντης-.Κ.Καλαμαράς.-

 Ιδιότυπα εμφανή αποδέλοιπα  ευδιάκριτου σεξισμού συναντώνται ανέκαθεν (ακόμα και σήμερα). Απλά κάθε φορά διαφοροποιούνται ανάλογα με τον στόχο.Η ελληνική κοινωνία μπλέκει κάθε φορά ένα απλό αθώο φλέρτ ,με τα βασικά χαρακτηριστικά το έμφυλου ρόλου. Γι’αυτό αποδειγμένα και ένα απλό πείραγμα,μια χειρονομία,ένα υπονοούμενο προς το θηλυκό κάποιες φορές  δεν της αρκεί.Αποτέλεσμα η αποθράσυνση,η υπερβολή,οι προσβολές με κατάληξη ποταμούς χυδαίων λόγων προς γυναίκες εμφανίσιμες και συνηθέστατα αξιοπρεπείς.

    Στο χρονικό διάστημα από το 1919 έως και το 1935 κορυφώθηκαν τα περιστατικά περιπτώσεων υπερβάλλοντος σεξισμού με στόχο τις γυναίκες προσφυγοπούλες από τα μικρασιατικά παράλια.Στην Καισαριανή,τη Νέα Σμύρνη,στους Κοπανάδες, στις παραγκουπόλεις της Κοκκινιάς και της Κρεμμυδαρούς(Δραπετσώνας) τα φαινόμενα προσβολής γυναικών καθημερινά και αλεπάλληλα. Προς τις χήρες ιδιαίτερα.

   Εν τέλει ο σεξιστικός λόγος,μπορεί να μην αγγίζει τα όρια του νομικά μη ανεκτού, αλλα δεν παύει να είναι αποτρόπαιος και δραστικός γιατί διαιωνίζει ιδέες που κατατείνουν στην προσβολή και την κατωτεροποίηση των γυναικών,ανοίγοντας έτσι τον δρόμο στην ανισότητα και τη βία. Ενα αλλοθι που απενοχοποιεί τη βία,καθιστώντας υπόλογο πρώτιστα το θύμα και δευτερευόντως τον θύτη.

   Ακόμα και σήμερα ο σεξισμός και οι διαβρωτικές του συνέπειες βρίσκονται δυστυχώς στο απυρόβλητο,σε μια ζώνη συστηματικής ανοχής,σιωπής και υποτίμησης,καθώς στην πλειονότητά τους οι γυναίκες τον βιώνουν καθημερινά είτε με την μορφή ενός «αθώου» υπονοούμενου,είτε μιας υπέρμετρης «οικειότητας» και …εφευρετικών …έξυπνων «αστείων» για την εμφάνιση,την συμπεριφορά και την προσωπικότητα.Γυναίκες δε που ατύχησαν και έμειναν μονάχες τον βιώνουν επίσης με πιο κραυγαλέους και κλιμακούμενα επιθετικούς και βίαιους τρόπους,όταν κάποιοι τις θεωρούν apriori εύκολο θήραμα.

   Τέλος είναι ώρα να σταματήσει το…παραμύθι αναφορικά με την σύγχυση για το ποιοί λόγοι και συμπεριφορές πρέπει να εκληφθούν ως στοιχεία ευγένειας ,αβρότητας και όχι σεξισμού.Το «καλοπροαίρετος»-«καλοκάγαθος» απονήρευτος μάλλον αμφίβολο.

   Οι έμφυλες δομικές ανισότητες αναπαράγουν ακόμη ως τις μέρες μας ανδροκρατικά στερεότυπα συμπεριφορών. Π.χ. Ο σεξουαλικά δραστήριος άνδρας είναι «μάγκας» ενώ η αντίστοιχη γυναίκα είναι περίπου «πόρνη» και πρέπει αγόγγυστα γονατισμένη να του προσφερθεί,να του υποταγεί.

Written by

altpressfthiotida.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ- ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ

No Comments Yet.

Leave a comment